Erebê Şemo, aynı zamanda Ereb Şamîlov olarak da bilinir (Rusça: Араб Шамоевич Шамилов, lat. Arap Şamoevîç Şamîlov; 23 Ekim 1897'de Kars'ta doğdu - 21 Mayıs 1978'de Erivan'da öldü), Kürt romanının babası olarak tanınan bir Kürt yazardı. Kürtçe basılan ilk Kürt romanı Şivanê Kurmanca'nın yazarıdır. Şivanê Kurmanca'nın bazı bölümleri modern baskılarda değiştirilmiştir. Bu değişiklikler, Têmûrê Xelîl'in 2014 tarihli "Eski Sovyetler Birliği'ndeki 35 Kürt Şair ve Yazarın Antolojisinde" sunduğu metinde, özellikle de Şivanê Kurmanca'ya ayrılan bölümde açıkça görülmektedir.
Hayat
Erebê Şemo, Êzidî şeyhlerinden oluşan bir aileden gelmektedir. 23 Ekim 1897'de Kars'ın Rus idaresi altındaki Susuz köyünde doğdu. Ereb Şemo ilk eğitimini tamamladı. 1913 yılında 16 yaşındayken tarım işçisi olarak çalışmaya başladı.
Erebê Şemo, Kürtçenin ötesinde Rusça, Osmanlı Türkçesi, Rumca, Ermenice, Gürcüce, Almanca ve Azerice de biliyordu.
Sovyetler Birliği ve Ermeni hükümetlerinin kararıyla Erebê Şemo ve Îsahak Marogûlov, Latin harfli Kürtçe alfabenin geliştirilmesine başladılar ve çalışmalarını 1928'de tamamladılar. 1929'da dünyanın ilk Latince Kürtçe kitabı olan “Xʘ-xʘ hinbuna xandina nvisara kurmançi“ (“Kendi Kendine Öğretilen Kurmanci”) yayınladılar. Erebê Şemo aynı zamanda Rya Teze gazetesinin kurucularındandı.
1931 yılında Erebê Şemo, Leningrad'da Qanatê Kurdo ile tanışarak güçlü bir dostluk kurdu. Bu noktadan sonra edebi ve bilimsel çalışmalara girişti. Orada Ermenistan'daki Kürt diliyle ilgili konularda yazılar hazırladı ve yayınladı. Ereb Şamîlov, 1937'den 1954'e kadar 17 yıl boyunca Sibirya'da tutuklu kaldı. Hapsedildiği sırada, anılarında adı geçen ikinci eşi Rus Mariya Vasîlevna ile tanıştı. Bu ikinci evliliğinden kızları Asê ve Zînê dünyaya geldi. Önceki karısı Alman'dı.
Stalin'in ölümünün ardından serbest bırakıldı ve Ermenistan'a döndü. 1966'da Dimdim adlı tarihi romanı yayımlandı. 1967'de Moskova'da Hikayetên Gelê Kurd koleksiyonunu ve Riya Bextewar adlı romanını yayımladı. Uzun bir süre Ermenistan Komünist Partisi Merkez Komitesi'nde görev yaptı.
Erivan'ın merkezinde, Erebê Şemo'nun son yıllarını geçirdiği binanın üzerindeki tabelada şöyle yazıyor: "Bu evde, 1963'ten 1978'e kadar Kürt aydını ve halk figürü Erebê Şemo Şamîlov yaşıyordu." Edebiyat alanında Erebê Şemo'nun adını taşıyan bir ödül var. Bu ödül, Kürtçe edebiyata önemli katkılarda bulunan kişilere veriliyor.
Çalışıyor
Romanlar
- Şivanê Kurmanca, 1930
- Dimdim, 1966
- Jiyana Bextewar, 1959
- Hopo, 1969
- Berbang, 1958
Oynatmalar
- Koçekê Derewîn, 1930
Kısa Hikayeler
- Hikayetên Gelê Kurd, 1967
- Kurdên Elegezê, 1936
Makaleler
- Pırsa Derheqa Feodalizme Nava Kurda da, 1936
- Terîqa Rêvolûsiya Oktyabrê, 1930
- Çirûskên Şoreşa Oktobirê, 1972
- Kolxoz û Kara Wê Ji Gundiyan re, 1930
- Şerê Tarîlka, 1972
Senaryolar
- Kurdên Ermenistan, 1959
Biyografiler
- Emrê Lenîn, 1930
Kaynaklar
- Erebê Şemo'nun 110. Yılı - Kürt Halkının Onuru; Têmûrê Xelîl, NETKURD, 5 Haziran 2007.
- Erebê Şemo; Eskerê BOYÎK, Avestakurd, 23 Mayıs 2007.
- Erebê Şemo'nun Portresi; Vanîkê Elîxan, Avestakurd, Sayı 12, Temmuz 2001.